Stukanie w grzejniku to niepożądany dźwięk, który często sygnalizuje problem techniczny w systemie grzewczym. Najczęściej jest spowodowany obecnością powietrza w instalacji, ale może również wynikać z nieprawidłowego ciśnienia lub innych usterek instalacyjnych. Zrozumienie źródła tych hałasów to pierwszy krok do przywrócenia spokoju i efektywności ogrzewania.
- Czym jest stukanie w grzejniku i kiedy występuje?
- Najczęstsze przyczyny stuków w grzejnikach – zapowietrzenie i ciśnienie
- Problemy z przepływem i elementami instalacji generujące hałas
- Stukanie spowodowane rozszerzalnością termiczną i montażem
- Rozwiązania i interwencja – kiedy wezwać fachowca?
- Grzejniki aluminiowe a hałasy – czy materiał ma znaczenie?
Czym jest stukanie w grzejniku i kiedy występuje?
Stukanie w grzejniku objawia się jako słyszalne dźwięki wydawane przez elementy instalacji grzewczej. Dźwięki te mogą być głośne lub ciche, mogą mieć specyficzny charakter, na przykład metalowe uderzenia. Zjawisko to nie występuje cały czas, a jedynie w określonych warunkach i często nasila się w sezonie grzewczym. Przyczyn stukania w grzejniku jest kilka:
- nieprawidłowe działanie głowic termostatycznych,
- zła regulacja ciśnienia w instalacji,
- zapowietrzenie instalacji,
- rozszerzalność cieplna rur i innych elementów instalacji podczas nagrzewania i chłodzenia,
- obecność kamienia w wymienniku ciepła.
Najczęstsze przyczyny stuków w grzejnikach – zapowietrzenie i ciśnienie
Hałas dochodzący z grzejnika często sygnalizuje problemy z jego zapowietrzeniem lub nieprawidłowym ciśnieniem w instalacji. Zrozumienie tych zjawisk pozwala na skuteczne diagnozowanie i eliminowanie uciążliwych stuków.
Zapowietrzenie to obecność powietrza w instalacji grzewczej, które zaburza przepływ wody i obniża efektywność grzania. Gdy grzejnik nie nagrzewa się równomiernie, a jego górna część pozostaje zimna, to znak, że instalacja jest zapowietrzona. Oprócz stukania, obecność powietrza może objawiać się też innymi dźwiękami:
- bulgotanie,
- syczenie,
- szumienie.
Przyczyną zapowietrzenia bywają nieszczelności w instalacji, szczególnie jeśli użyto rur polietylenowych lub polibutylenowych bez powłoki antydyfuzyjnej. Odpowietrzanie grzejnika usuwa zgromadzone powietrze i przywraca jego wydajność. Automatyczne odpowietrzniki mogą też całkowicie wyeliminować konieczność ręcznego odpowietrzania grzejników.
Kolejnym aspektem, który wpływa na pracę grzejników, jest ciśnienie w instalacji centralnego ogrzewania. Określa ono siłę, z jaką krąży woda. Do jego pomiaru służy manometr. Optymalne ciśnienie powinno mieścić się w zakresie 1-2 barów. Błędy popełnione podczas napełniania instalacji centralnego ogrzewania oraz regularne uzupełnianie wody mogą prowadzić do nieprawidłowych wartości ciśnienia.
Problemy z przepływem i elementami instalacji generujące hałas
Przepływ wody przez system grzewczy może napotykać na różne problemy, które wywołują hałas w grzejnikach. Oto, co może powodować stukanie:
- Niesprawna pompa obiegowa – pompa obiegowa odpowiada za cyrkulację wody w instalacji. Jeśli nie pracuje wydajnie, woda nie krąży równomiernie, co może skutkować stukaniem.
- Zatory i zanieczyszczenia w instalacji – osady, kamień kotłowy, szlam i inne zanieczyszczenia mogą zakłócać przepływ wody, co prowadzi do hałasu, w tym stukania.
- Turbulentny przepływ wody – obecność zatorów i zanieczyszczeń może powodować turbulentny przepływ, który generuje hałas. Powietrze w instalacji centralnego ogrzewania również może powodować stukanie i bulgotanie.
- Zawory termostatyczne – elementy regulujące przepływ wody mogą generować stukanie podczas pracy.
- Niewłaściwe podłączenie rur – odwrotne podłączenie zasilania i powrotu może zaburzać przepływ i przyczyniać się do powstawania dźwięków.
Stukanie spowodowane rozszerzalnością termiczną i montażem
Stukanie w grzejnikach często jest efektem rozszerzalności termicznej materiałów, z których wykonana jest instalacja. Zarówno stal, miedź, jak i tworzywa sztuczne, z których wykonywane są rury i grzejniki, zmieniają swoją objętość pod wpływem temperatury. To naturalne zjawisko prowadzi do powstawania naprężeń mechanicznych, które generują słyszalne stuki w instalacji.
Zjawiskiem, które odpowiada za powstawanie hałasu w takiej sytuacji, jest tzw. efekt stick-slip, czyli nagłe uwalnianie nagromadzonych naprężeń. Problemom tym sprzyja nieprawidłowy montaż instalacji. Jeśli rury są zamurowane i nie przewidziano dla nich przestrzeni na swobodne rozszerzanie, są unieruchomione, co zwiększa naprężenia. Ponadto, rury mogą ocierać się o elementy mocujące lub konstrukcyjne, jeśli nie mają odpowiedniego luzu. Często przyczyną stuków jest także niewłaściwy poziom ułożenia rur, który powoduje nieprawidłowy rozkład naprężeń.
Aby zapobiec stukaniu wynikającemu z rozszerzalności termicznej, warto pamiętać o kilku elementach podczas montażu. Kompensacja rozszerzalności cieplnej jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania rur, a przepusty ścienne powinny być tak zaprojektowane, by rury miały miejsce na swobodny ruch. Można też zastosować konkretne rozwiązania techniczne, które minimalizują te problemy:
- montuje się tuleje ślizgowe na rurach, dzięki czemu mogą one swobodnie przesuwać się,
- uchwyty do rur warto wyposażyć w amortyzujące wkładki gumowe, które redukują wibracje,
- należy zadbać o właściwe odpowietrzenie instalacji, zapowietrzenie może nasilać stukanie spowodowane rozszerzalnością termiczną,
- pomocna może być też kontrola szybkości przepływu wody, zbyt szybki przepływ również przyczynia się do powstawania stuków.
Rozwiązania i interwencja – kiedy wezwać fachowca?
Najprostszym i najbardziej efektywnym sposobem na pozbycie się stukania w grzejniku jest jego odpowietrzenie. Dzięki temu procesowi usuniemy zalegające w instalacji powietrze, a przy okazji poprawimy efektywność ogrzewania.
Jeśli w Twoim bloku lub innym budynku wielorodzinnym pojawiły się problemy z ogrzewaniem, za naprawy instalacji grzewczej odpowiada administracja budynku lub spółdzielnia mieszkaniowa. Administratorzy często organizują regularne przeglądy techniczne instalacji, dzięki którym można zapobiec większości awarii.
Jeśli stukanie nie ustępuje, a odpowietrzenie grzejnika nie pomaga, należy wezwać fachowca. Współpraca mieszkańców ze specjalistami jest ważna, aby szybko i skutecznie uporać się z problemami. W przypadku wycieków z instalacji obecność fachowca jest konieczna.
Wykwalifikowany specjalista od ogrzewania poradzi sobie z usunięciem bardziej złożonych przyczyn stukania, do których należą między innymi:
- kawitacja,
- problemy z pompą obiegową,
- uszkodzenia instalacji.
Grzejniki aluminiowe a hałasy – czy materiał ma znaczenie?
Materiał, z którego wykonano grzejnik, ma wpływ na emitowane przez niego dźwięki. Grzejniki mogą być wykonane z aluminium lub żeliwa. Wybór materiału grzejnika ma związek z jego cichą pracą.
- Aluminium charakteryzuje się dużą rozszerzalnością cieplną. Jest to lekki metal o dobrej przewodności cieplnej. Wysoka przewodność cieplna aluminium pozwala na szybkie nagrzewanie się grzejnika. Grzejniki aluminiowe są bardziej podatne na stukanie z powodu szybkiej rozszerzalności cieplnej.
- Żeliwo, stop żelaza o wysokiej wytrzymałości, charakteryzuje się mniejszą rozszerzalnością cieplną niż aluminium. Posiada również dużą bezwładność cieplną, co opóźnia jego chłodzenie. Grzejniki żeliwne rzadziej stukają ze względu na mniejszą rozszerzalność cieplną i większą bezwładność cieplną.
